تقویم تاریخ
|
24 بهمن
28 صفر
رحلت رسول اکرم (ص) در سال 11 قمري
شهادت امام حسن مجتبی (ع)در سال 50 قمري
25 بهمن
فتواي تاريخي امام خميني (ره) در مورد سلمان رشدي در سال 1367
26 بهمن
شهادت امام رضا(ع) در سال 203 قمري
27 بهمن
عمليات والفجر ( 5 ) در منطقه چنگوله در سال 1362
1 ربيع الاول
هجرت رسول اکرم صلوات ا... عليه از مکه به مدينه و مبداء تاريخ اسلام
28 بهمن
شهادت حجت الاسلام" سيد عباس موسوي "رهبر جنبش انقلابي حزب لبنان ازسوي صهيونيست هاي اشغالگر در سال 1370
29 بهمن
قيام مردم تبريز در چهلم شهداي نوزده دي قم در سال 1356
تاسيس حزب جمهوري اسلامي در سال 1357
فارغ التحصيلي اولين دانشجوي دکتراي هسته اي در داخل کشور در سال 1373
3 ربيع الاول
يورش سپاهيان يزيد به سرکردگي حصين بن نمير به مکه و تخريب و به آتش کشيدن خانه خدا
در سال 64 قمري
30 بهمن
گشايش سفارت فلسطين در محل سابق سفارت اسرائيل در سال 1357
4 ربيع الاول
بيرون آمدن حضرت رسول اکرم ( ص ) از غار ثور پس از سه شبانه روز و حرکت به سوي مدينه
|
|
28صفر سال يازدهم هجري رحلت رسول مكرم اسلام
|
پيامبر مكرم اسلام در 17 يا 12 ربيع الاول سال 570 ميلادي در مكه زاده شد .
پيش از ولادت آن حضرت ،پدرش عبدا ...در ضمن سفر دارفاني را وداع گفت و
6ساله بود كه مادرش نيز به رحمت ايزدي پيوست و به اين ترتيب وجود مبارك
خاتم الانبياء از كودكي با رنج و سختي روزگار آشنا شد .
پس از رحلت مادر ،عبدالمطلب ،پدربزرگ پدري آن حضرت سرپرستي آن جناب
را عهده دار شد اما عبدالمطلب سالهاي آخر عمر خود را سپري مي كرد و پيامبر
اكرم) ص (در هشت سالگي با فوت جدش مواجه و با وقوع اين قضيه جناب ابوطالب عموي
پيامبر) ص (سرپرستي آن حضرت را به عهده گرفت .
پيامبر اكرم صلي الله عليه و اله بنابر گواهي تاريخ هرگز بت نپرستيد و تا چهل سالگي
كه
آغاز رسالت آن جناب بود به پاكي ،امانتداري ،صداقت و جوانمردي
مشهور بود و در چينن شرايطي به پيامبري مبعو 9شد تا هيچكس در مورد آن حضرت سخني
ناروا نگويد.
پيامبر اسلام) ص (از چوپاني تا تجارت را تجربه كرد و به نقاط مختلف سفر نمود و
به اين ترتيب مردم با چنين شخصيت بزرگواري آشنا شدند و او را محمد امين لقب نهادند
.
در سن 25 سالگي پس از آنكه حضرت خديجه با آن جناب آشنا شد و تحت تاثير پاكدامني ،
صداقت ،امانت و ساير خصايل اخلاقي آن حضرت قرارگرفت با آن حضرت
ازدواج كرد و تا پايان عمر تمام هستي خود را نثار آن مهر تابان كرد .
پيامبر اكرم) ص (همواره از حضرت خديجه به بزرگي ياد مي كرد و بارها او را يكي
از چند بانوي برتر بهشتي برمي شمرد .
پيامبر اكرم) ص (در غار حرا به پيامبري مبعو 9شد و آن هنگام در واقع آغاز
رسالت آن جناب بود زيرا كه نبوت آن حضرت براساس پاره اي از
روايات از هنگامي آغاز شده بود كه گل آدم هنوز سرشته نشده بود .آن جناب خود
فرموده اند :كنت نبيا و آدم بين الماء و الطين ،يعني من داراي مقام نبوت
بودم آن هنگام كه آدم بين آب و گل بود .
رسول اكرم مدت سه سال به طور پنهاني بعضي را به دين اسلام دعوت كرد و پس از
دوره ،دعوت خود را علني فرمود .
پيامبر اسلام به مانند تمام پيامبران داراي معجزاتي بود اما بزرگترين معجزه
آن حضرت همان قرآن مجيد است كه معجزه اي زنده و جاويد آن حضرت محسوب مي شود ،و حق
تعالي در قرآن مجيد بارها مردم را دعوت به آوردن چنين قرآني كرده است .
مشركان با شنيدن آيات قرآن چنان تحت تاثير آن قرار مي گرفتند كه ناچار
انگشتان خود را در گوش خود مي گذاشتند تا آن را نشنوند .
با علني شدن دعوت پيامبر) ص (و اسلام آوردن جمعي از افراد شكنجه مشركان به تازه
مسلمانان آغاز شد تا جايي كه پدر و مادر عمار براثر اين شكنجه ها به شهادت
رسيدند و جعمعي از مسلمانان ناگزير به هجرت شدند و به پيشنهاد حضرت رسول) ص (به حبشه
رفتند .
سران قريش از پيشرفت حيرت انگيز اسلام و گسترش روز افزون مسلمانان سخت خشمگين بودند
و از سويي مي ديدند كه گروهي از مسلمانان در حبشه با آزادي كامل برآيين اسلام هستند
از اينرو تصميم گرفتند تا پيامبر اكرم) ص (و مسلمانان مكه را در يك محاصره
اقتصادي قراردهند تا شايد از اين راه مانع پيشرفت اسلام شوند .آنان با اين
هدف عهدنامه اي را مبني بر تحريم معامله با مسلمانان و قطع رابطه كامل با ايشان امضاء
كردند و آن را در درون كعبه آويختند .به اين ترتيب پيامبر اكرم به همراه
بزرگترين حامي خود حضرت ابوطالب و جمعي از مردان و زنان مسلمان ناگزير شدند تا
از مكه خارج شوند و به دره اي كه در ميان كوههاي مكه قرارداشت) شعب
ابوطالب (بروند .ايشان 3 سال در تنگناي شديد در شعب ابوطالب بسر بردند و هنوز مدت
زيادي از شكستن حصر اقتصادي نگذشته بود كه پيامبر اكرم) ص (با فوت جناب
ابوطالب و حضرت خديجه روبرو شد و به اين ترتيب دو تن از ياوران بزرگ خود را
از دست داد .
از ديگر وقايع مهم دوران حيات حضرت رسول اكرم) ص ،(هجرت به مدينه بود .هجرت به اين
جهت بود تا هم از آزار مشركان ايمن شوند و هم امكان بيشتري براي مبارزه با
مشركان و عمل به تعاليم اسلام بيابند و پس از هجرت مسلمانان به مدينه بود كه جنگهاي
مهمي بين
مسلمانان و مخالفان آنها رخ داد و پيامبر اسلام) ص (با بهره گيري از وحي و
تدبير صحيح بر مشركان فايق آمد و اگر در مواردي از قبيل جنگ احد سپاه اسلام با
شكست روبرو شد ناشي از عدم توجه به رهنمود آن حضرت بود .
در اواخر سال دهم هجري هنگامي كه پيامبر اكرم) ص (از حجه الوداع باز مي
گشت در محلي به نام غدير خم اتفاق مهم ديگري رخ داد كه در كتب تاريخي و روايي به
تفصيل آمده است و آن معرفي امير المومنين ،علي بن ابي طالب عليه السلام به عنوان
خليفه و جانشين
پيامبر بود .
حدود دو ماه پس از واقعه غدير خم پيامبر اكرم) ص (دچار تب و ضعف شد .بعضي براين
باورند كه اين قضيه ناشي از سمي بود كه در غذاي پيامبر ريخته شده بود و عده اي
منكر چنين مساله اي هستند .
پيامبر اكرم در آخرين روزهاي حيات خود به اصحاب فرمودند :قلم و دوات
بياوريد تا چيزي برايتان بنويسم كه بعداز من دچار گمراهي نشويد .يكي از اطرافيان كه گويا
مي
دانست پيامبر قصد دارد بار ديگر به صورت مكتوب به خلافت اميرمومنان تاكيد
كند مانع از اين كار شد و گفت :براي ما قرآن كافي است .
پيامبر اسلام) ص (سرانجام در 28 سفر سال يازدهم هجري درحالي كه سرش بر بالين
اميرمومنان بود جان به جان آفرين تسليم كرد .
پيامبر اكرم برترين مصداق انسان كامل است .حق تعالي در قرآن كريم او را صاحب
اخلاقي با عظمت مي شمارد .در مورد اخلاق پيامبر) ص (مطالب زيادي نقل شده
است كه بعضي از آنها از اين قراراست :
آن حضرت بسيار با حياء ،متواضع،خوش اخلاق ،امانتدار ،شجاع ،
بردبار بودند .لباس و كفش خود را به دست مبارك خويش وصله مي زدند و به
فقيران احترام خاصي مي كردند و نشست و برخاست با ايشان را دوست داشتند .
اگر با كسي دست مي دادند تا زماني كه طرف مقابل دست خود را نمي كشيد آن حضرت
دست او را رها نمي كرد .شوخي مي كرد ،اما جز آنچه مورد رضاي حق باشد
برزبان نمي آورد .عذرخواهي شخص خطاكار را مي پذيرفت و كار يا حرفي را كه كسي
دوست نداشت نزد او اظهار نمي كرد .
در توصيف شمايل آن حضرت نيز گفته اند :
حضرت ميانه قامت ،چهارشانه و سفيد رو بود كه سفيدي روي مباركش با سرخي آميخته
شده بود .مژه هايش بلند ،دندانهايش با فاصله و پيشاني مباركش فراخ و بيني آن حضرت
باريك بود كه در وسط آن كمي انحناء داشت .ريش مباركش انبوه و موهاي سر آن
جناب تا نرمه گوش ايشان بود .
بعضي از مهمترين منابع فارسي و عربي در مورد شخصيت رسول مكرم اسلام و سيره آن حضرت از
اين قراراست :
*الطبقات الكبري ،ابن سعد ،بيروت ،دارصادر ،بي تا ج 1
*الكامل في التاريخ ،ابن اثير ،بيروت ،دارصادر 1402 ،ه.ق ج 2
*مروج الذهب ،مسعودي ،بيروت ،دارالاندلس 1385 ،ه.ق ،ج 2
*بحار الانوار ،محمدباقر مجلسي ،بيروت ،موسسه الوفاء ،1403 ،ج 15 و 16 و
17
*دلايل النبوه ،احمد بيهقي ،با ترجمه دكتر محمود مهدوي دامغاني ،تهران ،نشر علمي و فرهنگي،
1361 ه.ش
*حياه القلوب ،محمدباقر مجلسي ،قم ،نشر سرور 1378 ،ه.ش ،ج 3
*معصومين چهارده گانه ،نخستين معصوم ،جواد فاضل ،تهران ،موسسه مطبوعاتي علمي ،بي تا
*منتهي الامال ،عباس قمي ،تهران ،نشر جاويدان ،بي تا
*فروغ ابديت ،جعفر سبحاني ،بي جا ،بي نا ،بي تا
*منتخب التواريخ ،محمد هاشم خراساني،تهران ،نشر جاويدان ،بي تا
براي كسب اطلاعات بيشتر دست اندركاران برنامه ساز مي توانند به آقايان
علامه جعفر مرتضي عاملي ،علامه عسكري ،استاد جعفر سبحاني ،رسول جعفريان مراجعه كنند .
محورهاي برنامه سازي در مورد حضرت خاتم الانبياء صلي الله عليه و اله فراوان
است كه از آن جمله مي توان به ويژگيهاي اخلاقي آن حضرت ،وجه خاكي) زميني (و افلاكي)
ملكوتي (ايشان ،جنگهاي آن حضرت ،شيوه دعوت آن حضرت اشاره كرد .
|
|
28صفر سال پنجاه هجري شهادت امام حسن مجتبي (ع)
|
امام حسن مجتبي عليه السلام بنابر قولي در 15 رمضان سال سوم هجرت در شهر
مدينه ديده به جهان گشود و تحت تربيت رسول خدا) ص ،(اميرمومنان و حضرت
فاطمه زهرا سلام الله عليهم قرارگرفت .
كتب تاريخي و سيره گواه روشني براين مدعاست كه پيامبر اكرم) ص (به نوه خود
بسيار
علاقه مند بود .از سوي ديگر در كتب شيعه و اهل سنت به اين نكته تصريح شده است كه
آن
امام بيشترين شباهت را در صورت و اخلاق به پيامبر اسلام) ص (داشت .
امام حسن عليه السلام زيبا ،خوش اخلاق ،باسخاوت ،متواض ،شجاع و سخنور بود
و حضور شجاعانه ايشان در جنگ جمل و جنگ صفين بهترين گواه برشجاعت آن حضرت است .
با شهادت اميرمومنان) ع (در سال 40 هجري ،امامت امام مجتبي) ع (به
طور رسمي آغاز شد اما متاسفانه درآن هنگام معاويه قدرت زيادي پيداكرده بود
و گستاخانه از هيچگونه توطيه و دسيسه دربرابر خاندان پيامبر) ص (و به ويژه امام
مجتبي) ع (دريغ نمي كرد تا آنجاكه با صرف مبالغ فراوان عده اي از ناقلان
حديث را به جعل جديث گمارد تا احاديثي را در مدح بني اميه و مذمت علي عليه
السلام و امام حسن مجتبي عليه السلام جعل كنند و تهمتهاي مختلفي را در بين مردم شايع
سازند .يكي از شايعه ها كه تا به امروز نيز تاثير خود را در اذهان گذاشته است
حكايت ساختگي تعدد ازدواجها و طلاقهاي آن حضرت است .
يكي ديگر از تهمتهايي كه معاويه و عمالش دربين مردم شايع كرده بودند اين بود كه آن
امام
فردي ترسو و نالايق است و حال آنكه آن امام همام از اولين روزهايي كه تصدي امور
را به دست گرفت شجاعانه از معاويه و عمال او انتقاد كرد و از مردم
خواست كه دربرابر نيرنگهاي معاويه هشيار باشند و خود را براي سركوبي او آماده
كنند اما متاسفانه فقط چهارهزار نفر در اردوگاه امام) ع (كه در خارج شهر
كوفه تشكيل شده بود حاضر شدند و به اين ترتيب آن حضرت ناگزير شدند با سخنرانيهاي متعدد
از
مردم بخواهند تا با معاويه از در صلح و صفا وارد نشوند اما با اين وجود مردم،
چندان تمايلي براي جنگ با معاويه نداشتند و عده زيادي از افرادي هم كه خود را
براي جنگ با معاويه حاضر كرده بودند براي مقاصد ديگر تصميم به پيكار با معاويه را
داشتند .
در مورد علت همكاري نكردن مردم با امام حسن مجتبي عليه السلام بايد گفت كه
اكثر افراد جامعه با سپري كردن جنگهاي جمل ،صفين ،نهروان از مبارزه
خسته شده بودند و عده اي نيز با وقوع مسايلي كه منجر به جنگ جمل ،صفين و نهروان شد
دچار سوء تفاهم شده بودند و از سوي ديگر نيز اكثريت اصحاب مخلص و وفادار
پيامبر اكرم) ص (و امير المومنين عليه السلام به شهادت رسيده يا رحلت كرده بودند .
در چنين شرايطي امام مجتبي عليه السلام مردم عراق را براي جنگ با معاويه دعوت كردند
و باتوجه به مطالبي كه گفته شد افرادي كه براي شركت در جنگ با معاويه داوطلب
شدند از اين چند گروه تشكيل شده بودند :
ـ1عده بسيار اندكي از شيعيان خالص و قويدل
ـ2خوارجي كه پيرو امام حسن مجتبي عليه السلام نبودند اما به جهت اينكه از بين
بردن معاويه را ضروري تر از هركار ديگري مي دانستند به سپاه امام) ع (پيوسته
بودند .
ـ3افراد سودجو و دنيا پرستي كه به طمع منافع مادي براي حضور در سپاه امام
)ع (داوطلب شده بودند .
ـ4افراد دو دل و شكاكي كه پيرو واقعي اهل بيت عليهم السلام نبودند و ايمان محكمي
نداشتند .
ـ5گروهي كه نه به خاطر دين بلكه از روي تعصب عشيره اي داوطلب جنگ با معاويه شده
بودند .
با چنين اوصافي سپاه امام) ع (به فرماندهي عبيدا ...بن عباس به سمت سپاه
معاويه حركت كرد تا مانع پيشروي سپاه معاويه شود اما متاسفانه معاويه او را
با پيشنهاد يك مليون درهم فريب داد و عبيدا ...به همراه هزار نفر از سپاهيان به
سپاه معاويه پيوست و سپاه امام به فرماندهي قيس بن سعد كه از سوي امام به عنوان
جانشين وي معين شده بود دربرابر سپاه معاويه ايستاد و به جنگ پرداخت و معاويه
با وجود تلاش فراوان موفق به فريب او نشد از اينرو معاويه براي تضعيف روحيه سپاه قيس
بن
سعد و سپاهي كه همراه امام حسن عليه السلام بود تطيه اي ديگر انديشيد .او دستور داد
تا
افرادي دربين دو سپاه رخنه كنند و به افرادي كه قصد ورود به سپاه امام حسن
عليه السلام را داشتند دستور داد تا شايع كنند كه قيس بن سعد با معاويه سازش كرده
است و به افرادي كه قصد ورود به لكشر قيس بن سعد را داشتند فرمان داد تا شايع كنند
امام حسن) ع (با معاويه صلح كرده است .اين توطيه معاويه موثر افتاد و هر دو سپاه
دچار تزلزل و از هم گسيختگي شد و كار به جايي رسيد كه عده اي از افراد تندرو بدون اينكه
در مقام تحقيق برآيند به خيمه آن حضرت حمله ور شدند و آنچه را كه در خيمه بود به يغما
بردند
و حتي تصميم داشتند كه حضرت را به قتل برسانند كه موفق به آن كار نشدند و قطعا چنين
افراد خيره سر از دشمن براي امام) ع (خطرناكتر بودند .
در چنين شرايطي ،حضرت ناگزير شدند تا با معاويه صلح كنند .طبري ،مورخ مشهور مي نويسد :حسن
بن علي
هنگامي حاضر به صلح شد كه يارانش از گرد او پراكنده و او را تنها گذاشته بودند .
امام حسن عليه السلام در ضمن حديثي مي فرمايند :من به اين علت حكومت را به معاويه
واگذار كردم كه ياراني براي جنگ با معاويه نداشتم و اگر ياراني براي جنگ
داشتم شبانه روز با او مي جنگيدم تا او را از پاي درآورم .ناگفته
نماند امام عليه السلام صلح را با شرايط خاصي پذيرفتند كه بي گمان وجود اين شرايط منافع
بسياري را براي شيعيان و مذهب شيعه دربرداشت .مواد صلح آن حضرت از اين
قراربود :
ماده اول :حسن بن علي حكومت را به معاويه واگذار مي كند مشروط برآنكه معاويه مطابق
دستور قرآن و سيره پيامبر) ص (رفتار كند .
ماده دوم :بعداز معاويه خلافت به حسن بن علي تعلق خواهد داشت و اگر براي او
حادثه اي پيش آيد حسين بن علي زمام امور را در دست مي گيرد و معاويه حق ندارد
كسي را به عنوان جانشين خود انتخاب كند .
ماده سوم :ناسزاگويي و اهانت نسبت به اميرمومنان علي عليه السلام و لعن آن حضرت
در حال نماز بايد متوقف و از علي عليه السلام جز به نيكي نبايد ياد شود .
ماده چهارم :مبلغ پنج مليون درهم كه در بيت المال كوفه موجود است از موضوع تسليم
حكومت به معاويه مستثني است و بايد زير نظر امام مجتبي) ع (مصرف شود .
ماده پنجم :معاويه تعهد مي كند كه تمام مردم اعم از سكنه شام و عراق و حجاز ،از
هرنژادي كه باشند از تعقيب و آزار وي در امان باشند و معاويه از گذشته آنها
صرف نظركند و احدي را به سبب فعاليتهاي گذشته اش برضد حكومت معاويه تحت تعقيب و
مجازات قرارندهد .
سرانجام امام حسن مجتبي) ع (درآخر صفر سال 50 هجري يا در 28 صفر آن سال در
اثر توطيه معاويه مسموم و در سن 48 سالگي به شهادت رسيدند و مظلومانه در قبرستان بقيع
پيكرشان به خاك سپرده شد .
بعضي از منابعي كه در مورد اين امام همام و حواد 9زمان آن حضرت وجود
دارد از اين قراراست :
*الارشاد ،شيخ مفيد ،بيروت ،موسسه اعلمي 1410 ،ه.ق ،ص 187
*كشف الغمه ،علي بن عيسي اربلي ،تبريز ،مكتبه بني هاشمي 1381 ،جزء دوم
*بحار الانوار ،محمدباقر مجلسي ،تهران ،اسلاميه 1393 ،ه.ق ،ج 44 ص 147
*دايره المعارف الشيعيه ،حسن امين ،بيروت ،دارالتفارف 1410 ،ه.ق ج 1 جزء
دوم ص 14
*مناقب آل ابي طالب ،ابن شهر آشوب ،قم ،انتشارات علامه ،ج 4 ص 28
*مقاتل الطالبين ،ابو الفرج اصفهاني ،نجف ،مكتبه الحيدريه 1385 ،ه.ق ص 40
*صلح الحسن ،شيخ راضي آل ياسين ،كاظميه ،دارالكتب العرقيه
*سيماي پيشوايان ،مهدي پيشوايي ،قم ،نشر كتابخانه آيت ا ...مرعشي نجفي 1375 ،ه.ش ص
23
*معصوم چهارم ،جواد فاضل ،تهران ،موسسه مطبوعاتي علمي ،بي تا
براي كسب اطلاعات بيشتر علاوه بر منابع مذكور ،برنامه سازان مي توانند به
آقايان علامه عسكري ،علي دواني ،رسول جعفريان ،سيد مهدي قزويني مراجعه كنند .
برنامه سازان در محورهاي ،مظلوميت امام مجتبي) ع ،(دلايل صلح آن حضرت ،
علل انحراف يا سست شدن عقايد مردم در دوره امام حسن) ع ،(دلايل قدرتمند شدن معاويه
به
برنامه سازي بپردازند .
|
|
شهادت امام رضا
|
ولادت
حضرت امام رضا علیه السلام هشتمین پیشوای شیعیان ،فرزند حضرت امام کاظم و نجمه خاتون است که در مدینه منوّره ولادت یافت.
اسم مبارک آن امام علی، کنیهاش ابوالحسن و ملقب به رضا است. حضرت موسی بن جعفر علیهالسلام در دوران زندگیاش بارها آن حضرت را به عنوان وصی و خلیفه خود و امام مردم معرفی میفرمود.
از حضرت رضا علیهالسلام معجزات و کرامات فراوانی در تاریخ ثبت شده است.
فضائل
امام رضا دارای اخلاقی بسیار نیکو بود؛ بهطوری که دوست و دشمن به فضیلت و مکارم اخلاق او اقرار داشتند. امام از ذوق سرشاری برخوردار بود و گاهی مطالب عمیق و مفیدی را در قالب شعرهای نغز و شیرینبیان میفرمود.
دعوت مامون از امام به سوی مرو
پس از مرگ هارون ، فرزندش مامون با برادر خود امین به مخالفت برخاست و سرانجام او را کشت و خود بر اریکه خلافت تکیه زد. پس از مرگ امین، آشفتگی اوضاع کشور سبب شد از هر گوشه و کناری، گروهی قیام کنند. مامون برای آرامکردن اوضاع، چارهای ندید جز اینکه از نفوذ معنوی حضرت رضا علیهالسلام استفاده کند.
پس امام را به مقرّ حکومتش مرو دعوت کرد. امام چندین بار از رفتن به مرو عذر خواست ولی مامون نپذیرفت. لذا پس از وداع با قبر مطهّر جدشان ،رسول الله، و اهل بیت خود به طرف مکّه حرکت کرد و پس از وداع با خانه خدا به طرف خراسان رهسپار شد.
از حضرت رضا علیه السلام در راه مکه به خراسان مخصوصاً در شهر نیشابور معجزات بسیاری دیده شد و سخنان آموزنده ای در تاریخ به ثبت رسید که از مهمترین آنها حدیث معروف سلسله الذهب است که در نیشابور ایراد فرمود.
مأمورین مأمون، امام رضا را از نیشابور به طرف طوس حرکت دادند و از نواحی دهسرخ و رباط سعد گذشتند و به سناباد* وارد کردند.
حضرت در سناباد جای قبر مطهّر خود را نشان دادند و پس از اقامتی کوتاه از سرخس به مرو ،مقرّ حکومت مأمون، رفتند.
پیشنهاد ولایتعهدی مأمون:
مأمون در ابتدا پیشنهاد خلافت را به امام داد ولی امام نپذیرفت؛ لذا مأمون پیشنهاد ولایتعهدی خود را داد که باز هم امام حاضر به قبولش نشد. ولی مامون چارهای نداشت و به همین دلیل ولایتعهدی خود را با تهدید به قتل، به آن حضرت تحمیل کرد.
حضرت رضا علیه السلام که خود را مجبور دید، با اکراه تمام، ولایتعهدی را با شرایط سنگینی قبول فرمود. مامون هم به اجبار، آنها را پذیرفت و دستور داد جشنی به پا کنند و مردم با امام به عنوان ولیعهد بیعت نمایند.
بعضی از بزرگان بنیعباس و حتی بعضی از بنیهاشم به امام حسد میورزیدند و از این عمل مأمون سخت ناراضی بودند، ولی مأمون با دادن هدایا و عطایای فراوان آنها را راضی کرد؛ جز سه نفر که از بیعت با امام سر باز زدند و مأمون هم آنها را به حبس انداخت .
سپس مأمون جریان ولایتعهدی را برای حکام و عاملین خود نوشت و به شهرهای دوردست فرستاد و تغییراتی در اداره کشور اعمال کرد؛ به نام حضرت رضا سکه زد و دستور داد نام امام را در خطبهها به نیکویی ببرند و شاعران در مدحش قصیده و شعر بسرایند. اما امام مکرّراً می فرمود: « این امر تمام نخواهد شد و ولایتعهدی به وقوع نخواهد پیوست. »
آزار مامون
مامون که همیشه کینه حضرت رضا را در دل میپروراند، با سیاستهای زیرکانه و منافقانهی خود، موجب آزار امام میشد و گاه و بیگاه اموری را برخلاف شروط اولیه به امام رضا تحمیل میکرد، که درخواست اقامه نماز عید فطر از آن جمله است.
حتی یک بار دستور داد غلامانش به خانه امام یورش ببرند و او را قطعهقطعه کنند اما به لطف خداوند، امام از این واقعه جان سالم به در برد. یکی از سیاستهای مأمون برای شکستن ابهت و جلالت حضرت رضا علیه السلام برگزاری مجالس مباحثه با صاحبان ادیان و مذاهب مختلف بود تا شاید در این گیرودار، امام از جواب بعضی سؤالات، عاجز بماند و تقدس و عظمتش شکسته شود. حتی گاهی خود مامون شروع میکرد و سوالات پیچیده قرآنی و مذهبی طرح میکرد.
ناگفته نماند خلفاء جور غالبا اهل عیش و طرب بودند و به دنبال علم و دانش نمیرفتند. مامون هم بیتقوا و فاسد بود ولی در عین حال، هم ظاهر خود را حفظ میکرد و هم به دنبال تفسیر و مسائل مذهبی و کلامی میرفت. لذا گاهی خودش با مخالفین شیعه به بحث و گفتگو می پرداخت و جواب آنان را شخصاً به عهده می گرفت.
شهادت
حضرت رضا علیه السلام در هر فرصتی، مأمون را نصیحت و موعظه میفرمود، امّا او تا میتوانست بر امام حسد میورزید و در صدد تحقیر امام برمی آمد و به هر حیله و نیرنگ ، مقاصد شوم و شیطانی خود را دنبال میکرد تا سرانجام تصمیم گرفت امام را مسموم کند و او را که مانع بزرگی بر سیاستها و دنیاطلبیاش بود، از میان بردارد.
شهادت حضرت رضا علیه السلام به دست مأمون از صدر اسلام برای اهل حدیث مسلم و معلوم بود و حتی به تصریح رسول خدا و امیرالمؤمنین و امام صادق علیهم السلام در تاریخ ثبت شده بود؛ خود آن حضرت نیز بارها از شهادت خود خبر میداد و حتی قاتل خود را مشخّص و جای قبر خود را معیّن میفرمود.
پس از شهادت
پس از شهادت، بدن مقدّس امام را جلوتر از قبر هارون الرشید دفن کردند. قبر مطهر امام رضا علیه السلام از آن زمان تا امروز زیارتگاه مسلمین و شیعیان جهان است. برای زیارت امام از ائمه اطهار ثوابهای فراوانی نقل شده است و از آن روضه منوره، معجزات و کرامات بی شماری به وقوع پیوسته است. حضرت رضا علیه السلام یک فرزند بیشتر نداشت که حضرت جواد علیه السلام بود؛ ولی براداران زیادی داشت از جمله زید بن موسی که علیه مأمون قیام کرد.
از امام رضا علیهالسلام کلمات و سخنان آموزندهای به یادگار مانده و صدها حدیث روایت شده است. در عمر پر برکتش شاگردان زیادی تربیت فرمود که مناظرات آنان بهترین گواه بر عظمت مقام او است. از سوی دیگر پس از شهادت حضرت موسی بن جعفر،عدهای از پیروانش به امام رضا ایمان نیاوردند که به آنها واقفیه می گویند.
• جایی در طوس که قبل از آباد شدن شهر مشهد، روستای بزرگی بوده و اکنون قبر حضرت رضا در آنجا واقع است .
بحارالانوار، ج 49 ـ اخبار و آثار حضرت امام رضا علیهالسلام.
|
|
فتواي تاريخي امام خميني (ره) در مورد سلمان رشدي
|
فتواني تاريخي رهبر كبير انقلاب، امام خميني (ره) در مورد سلمان رشدي: (1367/11/25)
در پي انتشار كتابي به نام «آيات شيطاني» در اروپا و آمريكا كه درآن به ساحت مقدس پيامبر عظيم
الشان اسلام (ص) اسائه ادب شده است، امام خميني، رهبر معظم انقلاب و بنيانگذار جمهوري اسلامي ايران،
پيامي خطاب به مسلمين جهان صادر فرمودند كه متن آن بدين شرح است:
بسمه تعالي
(انالله و اناليه راجعون)
باطلاع مسلمانان غيور سراسر جهان مي رسانم، مولف كتاب «آيات شيطاني»كه عليه اسلام و پيامبر و
قرآن، تنظيم چاپ و منتشر شده است و همچنين ناشرين مطلع ازآن، محكوم به اعلام مي باشند. از مسلمانان
غيور مي خواهم تا در هر نقطه كه آنان را يافتيد، سريعا آنها را اعلام نمايند تا ديگر كسي جرات
نكند به مقدسات مسلمين توهين نمايد و هركس دراين راه كشته شود، شهيد است، ان شاءالله.
ضمنا اگر كسي دسترسي به مولف كتاب دارد، ولي خود قدرت اعلام آن را ندارد، او را به مردم معرفي
نمايد تابه جزاي اعمالش برسد. والسلام عليكم و رحمه ا... و بركاته. روح ا...موسوي الخميني
پديده سلمان رشدي:
درسال 1947 در بمبئي، دريك خانواده مسلمان متولد شده است. در 13 سالگي به انگلستان، مهاجرت كرده
و فعلا مقيع انگلستان است و تابعيت انگليسي دارد... رشدي، عضو هيئت انستيتوي فيلم انگلستان وعضو
هيات مشاورين انستيتوي هنرهاي معاصر و عضو انجمن سلطنتي ادبيات انگلستان نيز هست. جوايزي كه تابحال
رشدي گرفته است و نيز مسئوليتهايي كه دارد. همگي حاكي از عنايت ويژه دولت انگلستان نسبت به اوست.
حتما بدين نكته مهم بايد توجه داشت كه در جوامع غربي از جمله، انگلستان، ممكن است دربادي امر
به نظر رسد كه جوايز تعلق يافته به رشدي و مسئوليتهاي او هيچ ربطي به دولت و حاكميت انگليس نداشته
باشد، ظاهرا همينگونه است.اما شيوه غرب و دولت انگليس چنين است كه اگر چه به ظاهر كنترلي برفرهنگ
و نويسنده و... ندارند، اما در واقع امر، تمامي حركات و جوايز و مسئوليتها محاسبه شده است. علاوه
برآن، حمايت بي سابقه و شگفت آور دولت انگلستان از «رشدي» نشان داد كه اساسا سلمان رشدي، خودهمان
خروس است در آستين غرب.
آيات شيطاني:
كتاب «آيات شيطاني»، رماني است در 547 صفحه اين كتاب، توسط انتشارات وايكينگ درسال 1988 ميلادي
در انگلستان، منتشر شده است. انتشارات وايكينگ جزو گروه انتشاراتي پنگوئين است...
«خوشونت سينگ» كه سرپرست انتشارات پنگوئن است در كشور هند،گفته است:«من كتاب را بسيار با دقت
خواندم و كاملا اطمينان يافتم كه انتشار آن باعث جنجال فراوان خواهد شد.»
پيش از فتواي امام خميني، مسائل و اتفاقاتي در ارتباط با كتاب«آيات شيطاني» پيش آمده است كه
توجه بدان اهميت دارد: 1- در تاريخ 4 مهر 1367، كتاب «آيات شيطاني» در لندن منتشر شد.
2- در تاريخ 14 آبان 67، دولت هند، فروش كتاب«آيات شيطاني» را ممنوع اعلام كرد، پس از هند، در
پاكستان و چند كشور اسلامي ديگر نيز فروش كتاب، ممنوع اعلام شد. 3- در تاريخ 14 ژانويه 89 درشهر
برادفورد درشمال انگلستان، مسلمانان اقدام به تظاهرات و سوزاندن كتاب«آيات شيطاني» نمودند.
4- در تاريخ 23 بهمن 67 برابر با 12 فوريه 89، مسلمانان پاكستان در شهر اسلام آباد به تظاهرات
پرداختند و به طرف مركز فرهنگي آمريكا حركت كردند. اين تظاهرات كه برخورد نيروهاي انتظامي و يا
افراد مسلح از درون مركز فرهنگي آمريكا با تظاهر كنندگان انجاميد، باعث شهادت 6 نفر و مجروح شدن
بيش از يكصد نفر شد. 5- در تاريخ 24 بهمن ماه 67 برابر با 13 فوريه 89 در تظاهرات مسلمان هند،
يك نفر به شهادت رسيد. 6- در تاريخ 25 بهمن ماه 67 برابر با 14 فوريه
89 فتواي امام خميني در مورد
كتاب«آيات شيطاني» انتشار يافت.
پديده سلمان رشدي را مي توان حلقه اي از زنجيره برخورد غرب با جهان اسلام دانست. برخوردي كه
به لحاظ مضمون و نيز تبليغات فراگير، بديع و در خور تامل بود.
سردرگمي غرب در برابر فتواي امام خميني:
فتواي امام كه در تاريخ 25 بهمن 67، انتشار يافت، به تعبير روزنامه اينديپندنت، «دشمنان انقلاب
اسلامي را به انفعال كشانيد و به قول واشينگتن تايمز» آمريكا بايد از برخوردهاي گذشته اش نسبت
به ايران درس بگيرد و از اين پس كار رابه سرويس هاي جاسوسي واگذار كند تا ديگر افرادي مانند آيات
ا... خميني نتوانند غرب را غافلگير كنند.
غربي ها گمان كردند كه مجموعه فشارها و تبليغات سنگين در موضع حضرت امام ترديد و يا تزلزلي ايجاد
مي كند. اما اطلاعيه دفتر حضرت امام در تاريخ يكشنبه 30 بهمن 1367 برابر با 8 فوريه 1989 برهمه
ترديد ها و تذبذب هاي موهو خط بطلان كشيد: بسمه تعالي، رسانه هاي گروهي استعماري خارجي، به دروغ
به مسئولين نظام جمهوري اسلامي نسبت مي دهند كه اگر نويسنده كتاب آيات شيطاني توبه كنند، حكم اعدام
اولغو مي گردد. حضرت امام مدظله فرمودند، اين موضع صددرصد تكذيب مي گردد. سلمان رشدي اگر توبه
كند و زاهد زمان هم گردد، برهر مسلماني واجب است كه با جان و مال تمامي هم خود را به كار گيرد
تا اورا به درك واصل گرداند.
حضرت امام اضافه كردند كه اگر غير مسلماني از مكان او مطلع گردد و قدرت اين را داشته باشد، سريعتر
از مسلمانان اورا اعلام كند بر مسلمانان واجب است كه آنچه را در قبال اين عمل مي خواهد به عنوان
جايزه و يا مزد عملي، به او بپردازند. بعداز موضع صريح امام، غربي ها دريافتند كه غيراز تهاجم
آشكار و مستمر چاره اي ندارند. به همين جهت اقدام جامعه اقتصادي اروپا را طراحي كردند. جامعه اقتصادي
اروپا كه در روز دوشنبه 20 فوريه 1989 در بروكسل تشكيل جلسه داد، تصميم گرفت، سفراء يا روئساي
هيات هاي ديپلماسي 12 كشور عضو، جهت مشورت از ايران فراخوانده شوند و تماس يا مسافرتي نيز در سطح
بالا به ايران انجام نشود. اما، غرب، حتي در ايجاد وحدت بين دول اورپايي هم ناموفق ماند و اقدامات
سياسي و تبليغاتي راه به جايي نبرد. از اين جهت، فصل ديگري از توطئه طراحي شد و تهاجم عليه جمهوري
اسلامي ايران در شكل فرهنگي آن مطرح گرديد و نويسندگان اروپا و آمريكا به شكل بي سابقه اي در اعلاميه
هاي متعددي كه صادر كردند و در جلساتي كه براي خواندن رمان «آيات شيطاني» تشكيل دادند، حمايت خود
را از«رشدي» اعلام كردند و مخالفت خود را با فتواي امام، ابراز نمودند. اما دريك كلام، تهاجم همه
جانبه غرب، عليه انقلاب اسلامي ايران ناكام ماند.
واكنش دنياي اسلام:
الف - جمهوري اسلامي ايران: مقامات بلند پايه جمهوري اسلامي، آيات عظام، احزاب و جريانات سياسي،
دانشجويان، روحانيون و بالاخره اقشار مختلف مردم با سخنرانيها، اطلاعيه ها و راهپيمائي ها نفرت
خود را از توطئه استكبار جهاني ابراز داشتند. دراين ميان، دو فوريت طرح قطع روابط كامل سياسي و
ديپلماتيك، با دولت انگلستان در جلسه روز يكشنبه 7 اسفند ماه 67 مطرح شد و در روز سه شنبه 19 اسفند
67 بدين شكل، تصويب شد: «از تاريخ تصويب اين قانون، وزارت امور خارجه جمهوري اسلامي ايران، موظف
است در صورتي كه دولت انگلستان، حداكثر ظرف مدت يك هفته، مخالفت خود را با موضع گيري هاي غير اصولي
در مقابل جهان اسلام و مطالب كتاب ضد اسلامي آيات شيطاني، رسما اعلام نكند، كليه روابط في مابين
را قطع نمايد.»
ب - كشورهاي اسلامي: در هند، پاكستان، بنگلادش، تركيه، كشورهاي عربي بخصوص الجزائر، سوريه، لبنان،
سودان، مصر، كويت و بسياري ديگر از كشورهاي اسلامي نيز در پيروي از فتواي امام خميني (ره) حركتهاي
اعتراض آميز مشابهي از طرف مردم، علما و روحانيون(تسنن و تشيع) صورت گرفت.
نكته حائز اهميت در اين ميان موضع كنفرانس اسلامي بود. نخستين بار بود كه نمايندگان رسمي دولتهاي
اسلامي نسبت به يك فتواي شرعي و تاريخي توجه كردند و موضع واحد و قاطعي اتخاذ كردند. به عبارت
ديگر، دولتها به اختيار يابه اكراه اهمراه و هم جهت با جريان عمومي جامعه اسلامي شدند. در بيانيه
كنفرانس اسلامي، نسبت به مقدسات اسلامي توجه دقيقي شده است. در مورد كتاب آيات شيطاني، بيانيه
عباراتي صريح و روشن دارد:«تمامي كشورهاي اسلامي، قويا كتاب كفرآميز آيات شيطاني را محكوم مي كنند
و نويسنده آن را به عنوان مرتد مي شناسد.
بيانيه سازمان كنفرانس اسلامي به حركت و مقاومت مسلمانان در برابر تهاجم غرب، نمودي همه جانبه
بخشيد. به نحوي كه در برابر توطئه غرب، همه ملتها و دولتهاي اسلامي موضع گرفتند.»
فتواي امام خميني در تاريخ معاصر و تاريخ فقه اسلامي بعنوان نمونه اعلاي جهاد يك فقيه، تحليل
خواهد شد. نام و يادآن بزرگ - امام خميني قدس سره الشريف - جاودانه خواهد بود و فتواي او مثل ضربت
اميرمومنان در نبرد خندق، ارشي شگفت وپايدار خواهد داشت... گرچه رشدي، هنوز در صورت ظاهر زندگي
مي كند، اما او زنداني تاريكي خيال و شهوات خود است و هرلحظه مرگ را مي چشد. او در درون حلقه غرب،
بافتواي امام، زنداني ابدي است. والسلام
ديدگاه نويسندگان غربي پيرامون حكم تاريخي امام
و ارزيابي آن:
پروفسور ويليام مونتگهري وات، خاورشناس معروف انگليسي در كتاب«برخورد مسلمانان و مسيحيان» مي
نويسد:«فتواي مرگ سلمان رشدي توسط امام خميني در فوريه 1989 در بهمن 1367 به استناد آنكه، آيات
شيطاني» او كتابي كفر آميز است، موجب آن گرديد تا احساس اسلامي در سراسر دنيا غليان كند. بهترين
طريق درك اين اتفاق آن است كه بگوئيم قضيه رشدي چيزي نبود جز جرقه اي كه به انبار باروت زده شد...
مطلب اساسي ناشي از فتواي مرگ رشدي توسط امام هم اكنون درحال جلوه كردن است و اين سئوال را پيش
كشيده است كه شريعت چگونه مي تواند حكم مرگ مسلماناني را تجويز كند كه تحت حاكميت يك حكومت غير
مسلمان زندگي مي كنند و براي آنان لازم است تا رفتار خودرا با موازين آن حكومت غير اسلامي منطبق
سازند... شريعت دراين باره چه مي گويد؟ آيا شريعت اسلام، مسلمانان را تشويق مي كند تا قانون كشوري
را بشكنند كه درآن زندگي مي كنند؟ قطعا چنني توصيه اي ندارد.»
مونتگمري وات«در قياس با همگنان مسيحي خود قلمي معتدل دارد و خيلي از جاده انصاف دور نمي شود.
با اين حال مولف درهمه حال از منظر مسيحيت و خاستگاه غربي خود به قضاوت اسلام مي پردازد. مونتگمري
وات به قضيه سلمان رشدي و نگاه اروپائيان به اين مسئله از نظر فكري و فرهنگي اشاره دارد. در عين
حال كه كتاب او را با واژه«رسوا» توصيف مي كند، غير مستقيم در تبرئه او هم مي كوشد و در اين كار،
پرسشي را در برابر شريعت اسلام مي نهد كه جا دارد شريعت شناسان بدان پاسخ دهند.»
1- «برخوردآراي مسلمانان و مسيحيان»: ويليام مونتگهري وات، ترجمه محمدحسين آريا، نشر فرهنگ اسلامي،
تهران، 1373، صص 205-204
2- مقدمه مترجم، همان، ص 3
ملت ها و مقدسات ملل شرق مثل صيد در تيررس غرب بودند، مثل ستاره درخشيد و به تعبير طالب عبدالرشيد،
امام مسجدهارلم، بافتواي امام: «وجدان تازه اي درحال رشدو نمو است.»
وقتي كه نويسنده اي باتباه ترين خيال و واژگان به مقدس ترين ارزش ها تاخت، پيداست كه در اين
نبرد تاريكي با سپيده دم، تاريكي زدوده مي شود و«گل پاره ها» نمي توانند چهره خورشيد راه بپوشانند.
رشدي ، نمادچنين حركت و تهاجم جادويي عليه مقدسات است و فتواي امام، نيز پاسخي است كه طنين جاودانه
دارد. گرچه رشدي هنوز در صورت ظاهر، زندگي مي كند، اما او زنداني تاريكي خيال و شهوات خود است
و هرلحظه، مرگ را مي چشد. او در درون حلقه غرب، بافتواي امام، زنداني ابدي است. والسلام
منابع و مآخذ:
1- «نقد توطئه آيات شيطاني / مهاجراني، سيد عطاءا.../ تهران: اطلاعات، 1368»
2- «اصلاحات» روزهاي 27 الي 30 بهمن 1367
1- روزنامه اطلاعات، 26 بهمن 67
2- تايمز، دوشنبه 20 فوريه1989 -67-11-30
3- روزنامه كيهان،68/1/24، مصاحبه با حجت الاسلام انصاري كرماني
4- تايم، چاپ هلند، 27 فوريه 1989
5- روزنامه ماينيجي، 2 مارس 1989
6- ژون آفويك، 1 مارس 1989
7- اينديپندنت، 8 ژوئن 89
8- واشينگتن تايمز، 7 ژوئن 89
9- خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران، لندن 1367/12/3
10- اطلاعات، 67/11/30
11- بيانيه به عنوان سند سازمان كنفرانس اسلامي به شماره ذيل ثبت شده است:
cfm/1889/BAL/Deci(New-2)
12- تعبير از اقبال است. كليات فارسي، مي باقي ص 249
|
|